Język Rosyjski
Zespół Szkół w Radoryżu Smolanym im Wł. Tatarkiewicza

Matrioszka



Matrioszka - jeden z symboli Rosji


     Matrioszki znane są już od przeszło stu lat, bowiem ich czas powstania przypada na lata 90. XIX wieku (pierwsza została stworzona ok. 1890 roku). Nazwa wywodzi się od zdrobnień niegdyś popularnych rosyjskich imion Matriona i Matriosza (łac. „mater” oznacza „matka”). Niezwykle krótka historia matrioszek ma swój początek w moskiewskiej pracowni zabawkowej. Ich autorstwo przypisuje się pracującemu w fabryce tokarzowi Wasilijemu Zwiezdoczkinowi. Początkowo inspirowane były sztuką japońską (przedstawiającą mędrca Fukurumę) oraz wykonanymi przez złotnika Petera Faberge`a jajkami carskimi. Matrioszka jest to zabawka, która składa się z pewnej liczby drewnianych lalek, z których każda jest mniejsza od poprzedniej. Są one wydrążone i przepołowione tak, aby można je było wkładać jedną w drugą. Matrioszki mają charakterystyczny, cylindryczny kształt (u góry są zaokrąglone). Kunsztowne, ręczne wykonanie nadaje im oryginalny wygląd. Są one barwnie malowane, często zdobione kwiatami i elementami folkloru. Tradycyjne i klasyczne postacie na nich przedstawione to dziewczęta ubrane w stroje ludowe, choć pojawiają się także motywy literackie, historyczne i polityczne (np. matrioszka – „Kutuzow i Napoleon”, wydana w 100-lecie bitwy z 1812 roku). Obecnie matrioszki stanowią swoisty symbol Rosji stając się głównym źródłem dochodów przemysłu pamiątkarskiego, dlatego zrezygnowano z ich ręcznego malowania. Ludzkie ręce zostały zastąpione przez maszyny, dzięki czemu lalki są tańsze, chociaż uboższe w bogate i unikalne zdobienia.

     Przeglądarka może nie wspierać wyświetlania tego obrazu. W 1900 roku matrioszka została zaprezentowana na wystawie światowej w Paryżu, gdzie zyskała swoich zwolenników, zdobywając brązowy medal. Fabryka matrioszek przeniosła się z Moskwy do miasteczka Siergiejew Posada, znajdującego się ok. 70 km na północny-wschód od stolicy. Właśnie tu wyrób rosyjskich lalek rozprzestrzenił się na prawdziwie przemysłową skalę. W 2001 roku otwarto w Moskwie pierwsze muzeum poświęcone matrioszkom.

      Lalki te stały się znakiem rozpoznawczym Rosji na całym świecie. Obecnie matrioszki uważane są za symbol macierzyństwa i płodności. Lalka – matka, z wieloma laleczkami – dziećmi jest idealną syntezą najstarszego symbolu w historii człowieka. Niektóre interpretacje matrioszek, akcentują w ich symbolice długą drogę jaką trzeba przebyć, aby dotrzeć do rzeczy najważniejszych, podobnie jak odkrywa się najmniejszą lalkę na końcu układanki. Matrioszki obecne są w masowej kulturze, nadaje się im twarz osobistości ze świata polityki, wykorzystują je najwięksi projektanci odzieży.

      Stanowią nie tylko inspirację dla wielu dziedzin sztuki, ale także dla mody. Rosyjski „Vogue” świętując swoje dziesięciolecie postanowił odświeżyć wygląd tradycyjnych matrioszek (zwanych też babuszkami). Do współpracy nad tym projektem zaprosił wielu znanych projektantów m.in. Stellę McCartney czy Roberto Cavalliego. Wystawiono trzydzieści jeden lalek na aukcji charytatywnej, zbierając aż milion dolarów. Największym powodzeniem cieszyła się lalka w kreacji Valenin Yudashkin (została sprzedana za „bagatela” 100 tysięcy). Słynną, „odchudzoną” matrioszkę wydał również światowy dom mody Chanel. Była to klasyczna, elegancka, czarna torebka z srebrnym łańcuszkiem i obowiązkowym logiem marki. Również w kolekcji zaprojektowanej przez Karla Lagerfelda można odnaleźć inspirację rosyjskimi akcentami. Motyw matrioszki obecnie odnaleźć można na ubraniach, w biżuterii bądź jako element domowych przestrzeni.